TÜBA Konseyi Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi’nin eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Prof. Dr. Koyuncu protokol konuşmaları yaptı.
Tarihsel bağların derinliği
Koyuncu, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını, Akdeniz’in ortak tarihinde, yüzyıllar boyunca gelişen ticaret ağlarında ve kültürel etkileşimlerde kök salan çok katmanlı bir geçmişe dayandığını vurguladı. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıldaki ticari ve mali bağlara, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı.
1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nın bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olduğunu belirten Koyuncu, bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi pek çok alanda iş birliği yaptığını kaydetti.
Tarihi belgeler ve akademik iş birliği
Prof. Dr. Koyuncu, iki ülke ilişkilerinin anlaşılmasında tarihi belgelerin önemine dikkat çekerek TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgeler ve diplomatik raporlara dayanan çalışmanın Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti.
Koyuncu ayrıca Roma’da katıldığı, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Water4All projesine değindi. Projede atık suyun geri kazanımı ve uzun vadeli etkileriyle ilgili araştırmalar yapıldığını belirten Koyuncu, İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunduklarını ve üniversiteler, bilim akademileri ile araştırma merkezleri arasındaki iş birliğinin artırılmasının önemini vurguladı. TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalara da değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi.
Bilim diplomasisi ve küresel sorunlar
Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendirmenin temel araçlarından biri olduğunu belirten Koyuncu, uluslararası bilimsel iş birliklerinin iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde belirleyici olacağını ifade etti. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’nu (WSF) anarak, Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu söyledi.
Oturum konuşmaları
Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü), modern dönemde ticaret alanında Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve mali ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine bir sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticaret ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.
